Soms kom je ergens in terecht waarvan je dat nooit gedacht had. Zoiets heb ik met wereldmuziek, een genre dat uit vele genres bestaat en niet voor één gat te vangen is. Normaal duik ik onder in klassieke muziek, de lyriek van singer-songwriters en een bescheiden dosis jazz. Wereldmuziek was lang niet meer dan een term voor mij.

Ik kwam ermee in aanraking door El Mundo, een regionaal radioprogramma dat voluit aandacht besteed aan deze muziek. Als troef werkt maker Ab de Haas met dichters samen, dichtbij en wat verder weg. Hij laat ze een gedicht schrijven bij een paar nummers, waarna ze het mogen voordragen in zijn programma.

Voor mijn intrede als dichter in het radioprogramma werkte ik als redacteur mee aan het boek El Mundo (de wereld). De dichters leverden op zeer persoonlijk wijze hun bijdrages, van toeristisch, naar historisch tot enigszins inhoudelijk. Ik bleek tot de laatste groep te behoren, zo bleek toen ik ook werd gevraagd om voor hem te gaan schrijven.

Niet dat ik vanaf dat moment wist wat wereldmuziek exact was, nee, niet echt. Een paar feiten: in de wereldmuziek van het radioprogramma kwam Engelstalig werk weinig voor. Die tak kreeg toch al genoeg aandacht via de popmuziek? Andere talen kregen daarentegen volop aandacht. Prima, ik zat niet met de ‘definitie’ van de radiomaker, ik schreef. Maar ik zocht ook naar een duidelijke omschrijving van het begrip wereldmuziek.

Engels kan wel degelijk een taal voor wereldmuziek zijn, dacht ik en er bestaat, om maar wat te noemen, ook Portugese pop. Is dat wereldmuziek? De lijn blijft dun. Toen ik onlangs een lezing met voordracht van gedichten over wereldmuziek hield, mondde het uit in een vraag-en-antwoord-gesprek dat ook mij weer aanscherpte. Is het niet erg eurocentrisch om wereldmuziek vooral buiten Europa te plaatsen? Hoe belangrijk is de lokale invloed, zowel muzikaal als in de tekst?

In mijn bundel De onrust los (2025) staan alleen gedichten die met muziek te maken hebben. Van klassiek tot wereldmuziek. De gedichten die met wereldmuziek te maken hebben, schreef ik voor het radioprogramma, maar doen het ook goed in een boek. De titels en artiesten gaven mij meer en meer munitie, al bleef ik worstelen met de definitie van wereldmuziek. Wat mij betreft leidt het luisteren naar wereldmuziek in ieder geval tot kijken over de schutting: gluren voorbij de buren.

Alfred Valstar